Türklerde Din ve Mûsikî İlişkisi

Dini inançlarla sanatsal formlar arasındaki karşılıklı etkileşim, toplumların kültürel dokusunu çözümlemede anahtar bir işlev görür. İnsanlık tarihi boyunca şifa, iletişim, eğlence ve estetik ifade gibi farklı işlevlerle kullanılmış mûsikî; zamanla dinî geleneklerin ayrılmaz bir parçası hâline gelerek kutsal bir kimlik kazanmıştır.  Mûsikî, Türk kültür tarihinde yalnızca bir sanat dalı değil; inancın, maneviyatın ve kolektif hafızanın da güçlü bir taşıyıcısı olmuştur. İslamiyet öncesi Şamanist ritüellerde ulvi bir araç olarak yer alan mûsikî, İslamiyet’in kabulüyle birlikte tasavvufî gelenek içinde yeni bir boyut ve mana kazanmıştır. Din ve mûsikî, tarih boyunca karşılıklı bir etkileşim içinde gelişmiş; din mûsikîye anlam, mûsikî ise dine estetik ve derinlik katmıştır. Bu kadim ilişki, Türk toplumunun maddi - manevî dünyasını biçimlendiren temel kültürel dinamiklerden biri olmayı geçmişte olduğu gibi günümüzde de sürdürmektedir.

Bu eser, Türk kültür tarihinde din ve mûsikî arasındaki derin ilişkiyi geniş bir perspektifte ele almaktadır. Orta Asya’daki şaman mûsikî pratiklerinden Anadolu’daki tasavvufî geleneklere uzanan tarihsel bir perspektifle, mûsikînin dinî gelenekler, tasavvufî pratikler ve sosyal hayat içindeki konumunu ele almaktadır.  Din ve mûsikî arasındaki karşılıklı etkileşimin, Türk İslam medeniyetinin oluşumundaki rolünü ortaya koymaktadır. Disiplinlerarası bir yaklaşım benimseyen çalışma; ilahiyat, müzikoloji, sosyoloji, antropoloji ve tarih alanlarına bilimsel bir katkı sunarken; akademik çevre ve musikiye ilgi duyan kesimlere de zengin bir perspektif kazandırmakta, yeni ufuklar açmaktadır.